Wielcy Malarze
Jan Matejko
– najwybitniejszy malarz historii Polski
Jan Matejko (1838-1893)
DUCHOWY WŁADCA NARODU
„FILMOWOŚĆ” OBRAZÓW
NIEPOWTARZALNY STYL
„PODWÓJNY SENS” DZIEŁ
MISTRZ PRZEDSTAWIANIA PEŁNYCH WYRAZU TWARZY
Jan Matejko
1838
(24 czerwca) w Krakowie urodził się Jan Alojzy Matejko, syn Franciszka Ksawerrego (Czecha przybyłego do Polski ok. 1807) i Janiny Karoliny Rossberg (córki krakowskiego siodlarza, która zmarła, gdy Jan miał zaledwie 7 lat). Artysta był dziewiątym z 11-ściorga dzieci. Mieszkali w 2 pokojach, w rodzinnej kamienicy przy ul. Floriańskiej.
1851
za namową starszego syna – Franciszka, ojciec umieścił Jana w Szkole Sztuk Pięknych. Aby mieć pieniądze na przybory malarskie, 14-letni Jan robił „chałtury” (malował szyldy, kolorował fotografie). Dopiero w 1857 mógł kupić sobie okulary i wyrzucić szkiełko, które rysując trzymał przy oku.
1852
na pierwszej wystawie malarstwa w Krakowie zachwyciły go obrazy Rodakowskiego i Michałowskiego
1858-1859
kontynuował naukę malarstwa w Monachium. Oprócz studiów historycznych, podjął Matejko przygotowawcze studia malarskie koni, kojarzące się z wcześniejszymi, przeprowadzanymi przez Piotra Michałowskiego
1861
wynajął pracownię na ul. Krupniczej w Krakowie i zaczął sprzedawać swoje obrazy. Pracownia była tak ciasna, że obrazy większych rozmiarów musiał zwijać i malować po kawałku
1863
przyjaciele i dwaj bracia Jana Matejki dołączyli do Powstania Styczniowego, on sam się wahał, jednak nie umiał posługiwać się bronią i źle widział. Pomagał powstańcom materialnie i dowoził broń do powstańczego obozu Langiewicza
1864
w wieku 26 lat odniósł bezprecedensowy sukces obrazem „Kazanie Skargi”. Tłumy schodziły się na wystawę oglądać obraz współbrzmiący z patriotyczną atmosferą po Powstaniu, którego przyczyn klęski każdy szukał. Dochód z wstępu Jan Matejko przeznaczył na sieroty. W tym też roku ożenił się z Teodorą Giebułtowską, która była jego muzą – niemal wszystkie postacie kobiece z jego obrazów mają jej twarz.
1865
podróż do Paryża, gdzie „Kazanie Skargi” było prezentowane w ramach Salonu i zdobyło złoty medal. Tegoż roku artysta został ojcem
1867
„Rejtan” został pokazany w Paryżu i Jan Matejko otrzymał złoty medal I klasy na Wystawie Powszechnej
1869
Jan Matejko otrzymał honorowe obywatelstwo Lwowa oraz ufundował 2 stypendia: dla Polaka i Rusina (Ukraińca) na studia artystyczne. Po namalowaniu „Unii Lubelskiej”, otrzymał w Paryżu odznaczenie krzyżem Legii Honorowej
1872
kupił dom, w którym się urodził. W tym też roku podróżował z żoną do Turcji
1873
zmarł jego starszy brat Franciszek (historyk), który wspierał go materialnie i intelektualnie i miał ogromny wpływ na ukształtowanie się psychiki przyszłego malarza
1876
Jan Matejko kupił folwark w Krzesławicach, gdzie z własnych funduszy zbudował istniejącą do dziś szkołę. Borykał się z problemami rodzinnymi: żoną chorą psychicznie i dziećmi, które nie chciały się uczyć. Mimo problemów finansowych był hojny. Oprócz stypendiów, ofiarował też narodowi serię arcydzieł, których wartość handlowa, już wtedy, była ogromna
1877
triumfalna podróż przez Warszawę, Malbork i Gdańsk w okolice bitwy pod Grunwaldem
1878
sukces „Bitwy pod Grunwaldem”. Kraków ofiarowuje mu berło na znak panowania w sztuce. Artysta podróżuje do Włoch
1879
cesarz Franciszek Józef odwiedza w czasie pobytu w Krakowie pracownię artysty i otrzymuje w darze „Zjazd pod Wiedniem”
1882
Rynek Kleparski został nazwany placem Matejki (w tym miejscu artysta oddał za darmo parcelę pod budowę nowego gmachu Szkoły Sztuk Pięknych)
1889
rozpoczął prace nad polichromią do kościoła Mariackiego, jego pomocnikami byli: Wyspiański, Mehoffer, Tetmajer, Maszkowski, Lisiecki; niestety choruje coraz bardziej